Dozór elektroniczny 2025 – kto może z niego skorzystać i jakie są zasady?
System dozoru elektronicznego (SDE) to jedna z najczęściej wybieranych alternatyw dla odbywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym. Z jednej strony pozwala skazanemu uniknąć izolacji, z drugiej – umożliwia sądowi realną kontrolę jego zachowania. Poniżej wyjaśniamy najważniejsze zagadnienia związane z tym rozwiązaniem.
Na czym polega dozór elektroniczny?
Dozór elektroniczny polega na wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym, w miejscu zamieszkania skazanego, przy użyciu środków technicznych. Najczęściej jest to nadajnik (tzw. „bransoletka”) zakładany na nogę lub rękę, który stale komunikuje się z urządzeniem monitorującym w domu oraz centralnym systemem teleinformatycznym. Dzięki temu możliwe jest bieżące sprawdzanie, czy skazany przebywa w miejscu i w godzinach ustalonych przez sąd.
Kto może skorzystać z systemu dozoru elektronicznego?
Sąd penitencjarny może zezwolić na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli:
- wymiar orzeczonej kary nie przekracza 1 roku i 6 miesięcy
(albo wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata i któremu do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy), - skazany ma stałe miejsce pobytu, w którym możliwa jest instalacja urządzeń technicznych,
- wszyscy pełnoletni domownicy wyrażą pisemną zgodę na instalację i kontrolę,
- nie ma zagrożenia, że skazany będzie zagrażał porządkowi prawnemu, bezpieczeństwu współmieszkańców czy społeczeństwa,
- spełnione są warunki techniczne – dostęp do energii elektrycznej i odpowiedniego sygnału.
„W praktyce SDE stosowany jest często wobec osób, które dopuściły się lżejszych przestępstw, np. przeciwko mieniu, czy bezpieczeństwu w komunikacji” – wyjaśnia radca prawny Marcin Rurys z Kancelarii Prawnej Godiva w Olsztynie.
Kto nie może zostać objęty dozorem elektronicznym?
Nie każdy skazany może liczyć na tę formę wykonywania kary. Wyłączone są m.in.:
- osoby skazane za popełnienie przestępstwa w warunkach recydywy wielokrotnej,
- sprawcy działający w ramach zorganizowanych grup przestępczych lub traktujący przestępstwa jako stałe źródło dochodu,
- osoby skazane na inne formy pozbawienia wolności np. areszt wojskowy,
- skazani, wobec których instalacja urządzeń jest technicznie niemożliwa.
Kto udziela zgody na dozór?
Zezwolenie na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego wydaje sąd penitencjarny właściwy ze względu na miejsce zamieszkania skazanego.
Jeżeli skazany odbywa już karę w zakładzie karnym, zgodę może wydać także komisja penitencjarna, przy czym podlega to następnie zatwierdzeniu przez sąd.
Kto może złożyć wniosek o dozór elektroniczny?
Wniosek o udzielenie zezwolenia na odbycie kary w SDE mogą złożyć:
- sam skazany,
- obrońca skazanego,
- prokurator,
- dyrektor zakładu karnego,
- sądowy kurator zawodowy.
Uzyskanie zgody na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego wymaga starannie przygotowanego wniosku i odpowiedniego uzasadnienia – każdy błąd formalny może skutkować odmową sądu. Dlatego warto skorzystać z pomocy prawników kancelarii prawnej GODIVA z siedzibą w Olsztynie, którzy profesjonalnie opracują dokumenty i zadbają o to, aby maksymalnie zwiększyć szanse na pozytywne rozpatrzenie sprawy.
Obowiązki skazanego w systemie dozoru elektronicznego
Skazany objęty dozorem elektronicznym ma obowiązek:
- nosić nadajnik i dbać o jego sprawność,
- pozostawać w miejscu zamieszkania w godzinach ustalonych przez sąd,
- umożliwiać kontrolę i obsługę techniczną urządzeń,
- informować o wszelkich awariach lub problemach technicznych,
- przestrzegać dodatkowych zakazów, np. zakazu kontaktu z pokrzywdzonym.
Cofnięcie lub uchylenie dozoru
Sąd może uchylić zezwolenie na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli skazany:
- nie podjął współpracy przy instalacji urządzeń,
- naruszył warunki dozoru (np. opuścił miejsce zamieszkania bez zgody, popełnił kolejne przestępstwo),
- uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie systemu.
W takiej sytuacji skazany zostaje wezwany do odbycia kary w zakładzie karnym.
Podsumowanie
System dozoru elektronicznego to alternatywa dla izolacji więziennej. Pozwala skazanemu zachować więzi rodzinne i możliwość pracy, jednocześnie zapewniając organom wymiaru sprawiedliwości realną kontrolę nad jego zachowaniem.
Warto pamiętać, że z odbywania kary w SDE skorzystają jedynie osoby spełniające ściśle określone warunki, a ostateczna decyzja należy zawsze do sądu penitencjarnego.
Tagi: Radca prawny Olsztyn, Kancelaria prawna GODIVA Olsztyn, dozór elektroniczny, SDE.